نیاز به سواد دیجیتال معلمان در شرایط کنونی

نیاز به سواد دیجیتال معلمان

انجمن 24- حسن ملکی، معاون آموزشی وزیر آموزش و پرورش به موضوع «دستورالعمل‌های آموزشی والدین و معلمان برای دانش‌آموزان دوره ابتدایی در آموزش الکترونیک» توجه کرد و گفت: فضای مجازی و آموزش الکترونیکی واقعیتی گسترده است که همه واقعیت‌های اطراف را تحت تأثیر قرار داده است. تا جایی که گاهی به نظر می رسد تاثیر فضای مجازی بر آموزش و در برخی موارد خارج از کنترل است.

وی ادامه داد: در آموزش مجازی یکی از عوامل و زمینه های مهم در این روش آموزشی، تعامل معلم و دانش آموز است که طبیعتاً از بین می رود. بدین ترتیب علاوه بر حذف تعامل مستقیم معلم با دانش آموز، تعامل دانش آموزان با یکدیگر نیز از بین می رود; این در حالی است که تعامل نقش مهمی در فرآیند آموزشی دارد.

رئیس سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی تاکید کرد: یکی از آثار تعامل در آموزش و یادگیری، تأثیر اجتماعی آن است، زیرا در فرآیند تعامل دانش آموزان به صورت گروهی بر یکدیگر تأثیر می گذارند و اهداف مشترکی دارند، بنابراین این نوع تعامل اثرات اجتماعی دارد و نیاز به آموزش زیاد دارد. از سوی دیگر تعامل هنری که در تدریس به آن زیبایی شناسی یا ابعاد هنری می گوییم نیز متاثر از تعامل است. به همین ترتیب، تعامل معلم و دانش آموز تأثیر تربیتی زیادی دارد، زیرا بسیاری از اهداف آموزشی از طریق تعامل مستقیم و غیرمستقیم محقق می شود، اما با توجه به این مسائل، فضای مجازی این تعامل را برانگیخته است، زیرا باید به امکان و زمینه آموزش مؤثر توجه شود. توسط معلمان و دانش آموزان بر این اساس معلمان در دنیای امروز علاوه بر سواد آموزشی متعارف و تخصصی، به سواد دیجیتالی نیز نیاز دارند.

ملکی سواد دیجیتال را یکی از موضوعات مهم در فرآیند آموزشی امروز خواند و گفت: بدیهی است که اگر سواد دیجیتال در فرآیند آموزشی امروز محقق نشود، مشکلاتی را به دنبال خواهد داشت و معلمان سایر بخش ها به موفقیت لازم دست پیدا نمی کنند. دانش و اطلاعات زیادی قبل از چاپ در فضای مجازی منتشر می شود. برای معلم، سواد دیجیتال شامل سواد کامپیوتری پایه، دانش شبکه، دانش محاسباتی و تولید محتوای چند رسانه ای است. طبیعتاً معلمان با سواد دیجیتالی بالا می توانند زودتر به اکتشافات علمی و روش شناختی بپردازند. بر این اساس باید بدانیم که دانش آموزان ما واقعاً به چه چیزی در فضای مجازی نیاز دارند، زیرا شرایطی مانند تاج در دنیای امروز تکرار می شود و ممکن است با عوامل مشابهی مواجه شویم، بنابراین دانستن مهارت های مورد نیاز دانش آموزان بسیار مهم است. و معلمان فکر می کنند.


بیشتر بخوانید: اعتراض بدنسازان به اجرای طرح رتبه بندی معلمان


دانش آموزان به مهارت های خودتنظیمی در آموزش الکترونیکی نیاز دارند

وی مهارت خودتنظیمی را ضروری خواند و گفت: مهارت خودتنظیمی در روند آموزشی امروز یک مهارت اساسی و مادرانه است بنابراین باید در دانش آموزان تقویت شود. در واقع دانش آموزان برای یادگیری در موقعیت های مجازی به سه رشته اصلی نیاز دارند که یکی از آنها درک صحیح از اهداف یادگیری یا به عبارتی توسعه اهداف فردی برای یادگیری موثر است. مدیریت فرآیند یادگیری یکی دیگر از عناصر مهم است، به طوری که دانش آموزان در فضای مجازی باید به خوبی از این موضوع آگاه باشند تا بتوانند عملکرد و رفتار خود را در این فضا بیشتر ارزیابی کنند. پس هر سه این مهارت ها را خودتنظیمی می گویند البته این مهارت ابعاد دیگری هم دارد اما این سه جنبه و عنصر در حال حاضر مهم هستند.

رئیس سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزش و پرورش تاکید کرد: در آموزش حضوری معمولاً این سه توانایی از طریق رهبری معلم و ارتباط مستقیم معلم و دانش آموز به دست می آید. در واقع در یادگیری حضوری به دلیل تعامل مستقیم و مستقیم معلم و دانش آموز، دستیابی به این سه مورد مهم برای دستیابی به موفقیت تحصیلی آسانتر است، اما در فضای مجازی به دلیل احساس تنهایی و نیاز دانش آموزان. برای مدیریت خود اینطور نیست که ما به این مهارت برای خودتنظیمی بیشتر نیاز داشته باشیم.

ملکی درباره ابعاد خودتنظیمی دانش آموزان گفت: وقتی در آموزش الکترونیکی از خودتنظیمی صحبت می کنیم به این معناست که انتظار داریم دانش آموزان از این طریق بتوانند این توانایی را از طریق معلمان و خودشان تقویت کنند. زیرا این مهارت نوعی کنترل فراشناختی هدف است. بدیهی است که در خود انضباطی دانش آموز باید به فضای ذهنی بازگردد تا تلاش ها و فعالیت های خود را بررسی و ارزیابی کند و بتواند مراحل بعدی را بهتر طی کند. در فضای مجازی امروز دانش آموزان باید بتوانند با اراده خود تصمیم بگیرند تا دانش آموزان بتوانند بدون تشویق و تنبیه دیگران روند کاری خود را بهبود بخشند. در واقع از این منظر دانش آموز باید بتواند تصمیم بگیرد و بتواند خود را کنترل کند. بدیهی است که همه ما به این نوع کنترل نیاز داریم، اما دانش آموزان در مسائل آموزشی به آن نیاز بیشتری دارند.

پیشگیری از افت تحصیلی پنهان باید در کانون توجه قرار گیرد

وی خاطرنشان کرد: واضح است که اگر عنصر خودتنظیمی در دانش آموزان ضعیف باشد و معلمان نتوانند خودتنظیمی را در دانش آموزان تقویت کنند، آثار منفی متعددی از جمله آثار روانی و عاطفی به دنبال خواهد داشت. در واقع دانش آموزان بدون این مهارت ممکن است زودتر اعتماد به نفس خود را از دست بدهند. همانطور که می دانید طبق تحقیقات انجام شده زمانی که آموزش حضوری متوقف شد چندین اثر منفی از جمله کاهش عزت نفس کودکان داشت. به این ترتیب شاهد افت تحصیلی نامرئی هستیم، به طوری که در این روند دانش آموزان به نظر نمره بالایی دارند اما از نظر درونی مردود هستند و هیچ دستاورد آموزشی قوی ندارند.

رئیس سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزش و پرورش تاکید کرد: بدیهی است اگر بتوانیم عنصر خودتنظیمی را در دانش آموزان ایجاد کنیم به آنها در مدیریت بهتر کمک خواهیم کرد. در این راستا معلمان باید به دانش آموزان در یادگیری مدیریت زمان کمک کنند. مدیریت زمان در این فرآیند به این معناست که دانش آموز بتواند اهداف مورد انتظار خود را مدیریت کرده و با درک زمان به آنها دست یابد. در این راستا، زمانی که دانش آموز با تعدادی از انتظارات، خواسته ها و نیازها مواجه می شود، باید بتواند ترجیحات خود را شناسایی کند و بداند به کدام موقعیت بیشتر نیاز است.

مالکی گفت: «ریسک کردن یکی دیگر از عناصر مهمی است که برای آموزش دانش‌آموزان به آن نیاز داریم». در این راستا باید دانش آموزان را به مدیریت مخاطرات و ناامنی ها، مواجهه با محیط اطراف تشویق کرد و دچار ترس و دلهره بی مورد نشوند.

او گفت: «برخورد با تغییر یکی دیگر از چیزهایی است که دانش آموزان باید یاد بگیرند. دانش آموزان باید بتوانند موقعیت ها را درک کنند و با مدیریت تغییر و رشد در طیف وسیعی از تکنیک ها برای موقعیت های مختلف به سمت اهداف حرکت کنند. محور چهارم احساسات و عکس العمل هاست، بنابراین دانش آموزان باید بتوانند اهمیت لذت موفقیت و مدیریت ناامیدی را درک کنند. به همین ترتیب، نیاز به اشتراک گذاری مفاهیم و ایده های استراتژیک و استفاده از دیدگاه های دیگران وجود دارد.

رئیس سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزش و پرورش تاکید کرد: دانش آموزان ما باید بتوانند از نظرات دیگران استفاده کنند و در عین حال تفکر خود را مستند سازند، بنابراین باید فرصتی فراهم شود تا دانش آموزان افکار خود را در مورد یادگیری مستند کنند. بدیهی است که مستندسازی یکی از مهمترین ارکان خودتنظیمی است، زیرا از طریق مستندسازی ارتباط ما با گذشته قطع نمی‌شود و مستندات عمدتاً به ما امکان می‌دهد از تجربیات پیشینیان خود استفاده کنیم.

ملکی خاطرنشان کرد: معلمان باید در آموزش مهارت های خود انضباطی نیز از توانایی و شایستگی برخوردار باشند. البته سیستم آموزشی ما نیز باید تلاش کند که چنین شایستگی هایی را در معلمان ایجاد کند، زیرا این بخش از مهارت معلم ماهیت آموزش ما شده و از هم جدا نیست. بدیهی است معلمان ما نیاز به تقویت دارند، علاوه بر سواد دیگر در این زمینه، البته خانواده ها رکن دوم این روند هستند، بنابراین در فضای مجازی، حمایت و همدلی والدین ضروری است که ادامه یابد.

تمرکز بر رویکرد یکپارچه در عصر کنونی است

وی نقش والدین را از اهمیت ویژه ای برشمرد و گفت: در این فضا والدین از همکاران بسیار جدی معلم در امر تدریس و ارزشیابی هستند، لذا باید خود را برای این فضا آماده کنند. البته در دوره های بالاتر; والدین بیشتر به عنوان همکار شناخته می شوند، اما در دوره ابتدایی نقش والدین در آموزش ممکن است بارزتر باشد. بدیهی است که در صورت عدم توجه والدین، آموزش برای فرزندانشان به طور کامل محقق نمی شود. بر این اساس، در بستر آموزش فضای مجازی، والدین به شدت نیازمند افزایش آگاهی خود و فرزندانشان از سواد رسانه ای هستند.

رئیس سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزش و پرورش تاکید کرد: برای تحقق این اهداف باید آموزش تلفیقی را هدف خود قرار دهیم و با رویکرد تلفیقی به آموزش مجازی و سنتی اقدام کنیم. بر همین اساس امسال برنامه ای با همین مدل به مدارس فرستادیم که هنوز هم تدریس می شود. خدا را شکر در آینده این رویکرد را تقویت خواهیم کرد و این چشم انداز در سال های آینده محقق خواهد شد.

دیدگاهتان را بنویسید