فضای رایگان برای خبرنگاران سینمایی فراهم کنید/ عسگر فرهادی یک فروشنده جهانی فیلم است

نشست های خبری جشنواره فیلم فجر از جمله بخش هایی است که در ادوار مختلف جشنواره همواره تغییر کرده است. یک سال شرکت کنندگان را محدود کردند، سال بعد بازجویی های خبرنگاران را ضبط کردند و یک سال کلیت نحوه برگزاری جلسات را روشن کردند و دوباره به روش سنتی برگزار کردند.

چنین تغییراتی در ساختار جشنواره فیلم فجر همواره اعتراض مدیران و اهالی رسانه را برانگیخته است چرا که این تغییرات مدیریت حضور در جشنواره فیلم فجر را با مشکل مواجه کرده و رسانه ها از پوشش خبری جشنواره آنطور که باید جلوگیری می کنند.

حالا همه این اتفاقات مختلف در تاریخ جشنواره فیلم فجر ثبت شده و دفتر جدیدی برای چهلمین دوره این جشنواره افتتاح می شود. جشنواره ای که امسال برگزارکنندگانش تغییر کرده و به گفته خودشان سیاست جدیدی برای برگزاری این رویداد سینمایی در پیش گرفته اند.

محمود گبرلو از جمله افرادی است که به خوبی با مقوله نشست های خبری جشنواره فیلم فجر آشناست. مردی که نه تنها منتقد سینمای ایران است، بلکه چندین سال بعد از پانزدهمین جشنواره فیلم فجر مسئولیت برگزاری این جلسات را بر عهده دارد. سال هایی که هر کدام اتفاقات جدیدی ابداع کردند و حواشی متفاوتی داشتند. با او درباره نشست های خبری و نقاط قوت و ضعف این نشست ها گفت وگو کرده ایم. این گفتگوی خبرگزاری فارس با وی را در ادامه می خوانیم.

ما تعریف درستی برای کنفرانس مطبوعاتی نداریم

* آقای گبرلو، شما از جمله افرادی هستید که نشست های خبری جشنواره فیلم فجر را به خوبی می شناسید، وضعیت این نشست ها را در دوره های مختلف جشنواره چگونه ارزیابی می کنید؟

بله، از پانزدهمین جشنواره فیلم فجر به بعد تجربه برگزاری نشست های خبری در جشنواره فیلم فجر را در مقاطع مختلف داشتم. همچنین به کشورهای مختلف سفر کرده‌ام و کنفرانس‌های مطبوعاتی جشنواره‌های بزرگ فیلم در سراسر جهان را بررسی کرده‌ام. با تجربه می توانم بگویم که نشست های خبری در هیچ یک از جشنواره های بزرگ دنیا مانند جشنواره فیلم فجر برگزار نمی شود.

14001025000272 Test PhotoL خبر زنده

سوال به نظر شما مشکل نشست های خبری جشنواره فیلم فجر چیست؟

به نظر من مشکل بزرگ نشست های خبری جشنواره فیلم فجر در گذشته عدم تعریف درست از نحوه برگزاری نشست خبری جشنواره فیلم است. ابتدا باید تعریف مناسبی از نشست خبری داشته باشیم و آن را از جلسات تخصصی نقد و بررسی فیلم متمایز کنیم. کنفرانس مطبوعاتی، همانطور که در تعاریف مختلف رسانه ای تعریف شده است، نشستی است که بعد یا قبل از یک رویداد برگزار می شود و اهالی رسانه سوالات، انتقادات و پیشنهادات خود را به مسئولان یا سازندگان آن رویداد یا فیلم مطرح می کنند و پاسخ های آن مسئولین یا فیلم را ثبت می کنند. مدیران و در رسانه های خود منتشر می کنند. این با جلسات تخصصی که منتقدان سینمای ایران فیلمی را تماشا می کنند و در فضایی آرام آن را تحلیل می کنند بسیار متفاوت است.

سوال: اما آیا شاهد حضور منتقدان در نشست های خبری جشنواره فیلم فجر هستیم؟

متاسفانه این حقیقت دارد، برخی از منتقدان سینمای ایران در نشست های خبری جشنواره فیلم فجر حضور یافتند و به تحلیل فیلمی که نمایش داده شد پرداختند. به نظر من شایسته نیست منتقدی در نشست های خبری حاضر شود و حداکثر پنج دقیقه به موضوع مهمی مانند نقد فیلم بپردازد که در این صورت شأن نقد رعایت نمی شود.

فضای رایگان برای خبرنگاران فراهم کنید

* به نظر شما فرم بهینه برای برگزاری نشست های خبری در جشنواره فیلم فجر چیست؟

فکر می‌کنم باید جایی آزاد به خبرنگار بدهیم تا در کنفرانس مطبوعاتی بایستد و سؤالش را بپرسد، درست مثل صحنه‌ای که در کنفرانس‌های مطبوعاتی در سراسر جهان می‌بینیم.

در هیچ جشنواره ای در دنیا پیش نمی آید که خبرنگاری سوالش را روی کاغذ بنویسد و بعد از صد کانال عبور کند و در نهایت به دست ناظم برسد و مجری تصمیم بگیرد سوال را بخواند یا کنار بگذارد. در شرایطی که کارگردان اصلا نمی داند خبرنگاری که سوال را مطرح کرده در سالن حضور دارد یا خیر.

14001025000274 Test PhotoL خبر زنده

داستان های توهین و تمسخر

* در نشست های خبری می بینیم که مدیران به سوالات خبرنگاران پاسخ نمی دهند، شما این اتفاق را چگونه می بینید؟

وقتی تولید فیلم برای ساخت و نمایش دو ساعت فیلم آزاد باشد، البته هر روزنامه نگاری می تواند درباره فیلم، موضوع و تاریخچه آن سوال بپرسد. کارگردان زمانی که پشت تریبون نشست خبری جشنواره بود باید به تمام سوالات خبرنگاران پاسخ دهد. متاسفانه در جلسات جشنواره فیلم فجر می بینیم که کارگردان یا عوامل و عوامل یک فیلم در پاسخ به سوال خبرنگاری سکوت می کنند و توهین و تمسخر می کنند. این صحنه یکی از اتفاقات زشت نشست خبری جشنواره فیلم فجر است.

گزارشگر به نوعی نماینده مخاطبان سینمای ایران است و وقتی سوالی را مطرح می کند این سوال در زمان اکران نیز از سوی مخاطب مطرح می شود و باید پاسخ روشنی به آن داده شود. بنابراین، مدیران و مدیران باید آماده پاسخگویی به تمام سوالات در هنگام حضور در یک کنفرانس مطبوعاتی باشند.

هر رسانه نماینده است

* نحوه حضور خبرنگاران در نشست های خبری همیشه موضوع بحث بوده است، به نظر شما مدیریت این ستون چگونه باید باشد؟

بله، این یکی از نکات برجسته نشست خبری جشنواره فیلم فجر است. حدود دو هزار نفر کارت جشنواره فجر را دریافت می کنند و همه این دو هزار نفر می توانند در نشست های خبری شرکت کنند. این مشکل باعث شلوغی بیش از حد بخش نشست خبری جشنواره فیلم فجر شده و مدیریت جلسه را با مشکل مواجه می کند.

اگر این را باور کنم، این نشست خبری گروهی از خبرنگارانی است که یک سال پیش به جشنواره فیلم فجر آمدند. اکران جشنواره با حضور 10 خبرنگار از یک رسانه امکان پذیر است. اما باید فردی به عنوان نماینده این رسانه معرفی شود و در نشست خبری حاضر شود. دیگری باید در مورد سوالی که می خواهد با دبیر و سردبیرش توافق کند تا مشکلی پیش نیاید.

وی در نشست خبری در یکی از نشست های خبری جشنواره فیلم فجر سوالی را مطرح کرد. بلافاصله پس از جلسه، دبیر و سردبیر این رسانه اعلام کردند که این موضوع موضوع رسانه ای ما نیست و خود خبرنگار این سوال را مطرح کرده است. این نگرش بسیار اشتباه است، زیرا وقتی یک خبرنگار با نام و نشان و کارت رسانه در جشنواره حضور پیدا می کند، نماینده رسانه خود در آن جشنواره است.

14001025000276 Test PhotoL خبر زنده

سوال: آقای گبرلو، منتقدان زیادی به جشنواره فیلم فجر دارند. با توجه به اینکه در انجمن منتقدان عضویت دارید این حضور را چگونه ارزیابی می کنید؟

هر ساله بیش از 400 منتقد از انجمن منتقدان سینمای ایران کارت دریافت می کنند و در جشنواره فیلم فجر حضور می یابند تا به تماشای فیلم های جشنواره ای که از آثار شاخص سینمای ایران در یک سال پیش و در حین جشنواره و پس از آن هستند، بنشینند. نوشتن درباره آنها کارساز است.

چند سالی است که عده ای از منتقدان در نشست های خبری جشنواره حضور پیدا می کنند و گاهی نماینده ای از این منتقدان کنار کارگردان می نشیند و به نقد فیلم می پردازد. اصلاً نمی‌فهمم چرا لازم است یک منتقد در نشست خبری حاضر شود و درباره فیلم سؤال و جواب کند و بدترین حرف را بزند. منتقدان در هیچ یک از جشنواره های بزرگ دنیا در این نشست خبری حضور نداشتند. معمولا جلسات جداگانه ای با منتقدانی که در نقد فیلم تخصص دارند برگزار می شود.

سینمای ایران «مفسر سینمایی» می‌خواهد

* با توجه به صحبت هایتان به نظر می رسد در سینمای ما نقدی به نقد فیلم دارید؟

بله، مدتی است که به این فکر می کنم که اصلاً چرا در سینمای ایران از واژه «نقد» استفاده می کنیم؟ به نظر من امروز در سینمای خانگی خود بیشتر به «مفسر» نیاز داریم تا «منتقد».

روزی روزگاری سینمای جهان در قالب «کلاسیک» ساخته می شد. منتقدان فیلم نیز با مطالعه دقیق سینمای “کلاسیک” از فیلم انتقاد می کنند. برای مثال، کار هیچکاک به گونه ای بود که کارگردانان و منتقدان می توانستند آن را به شیوه ای «کلاسیک» تحلیل یا نقد کنند. اما اکنون که تولید فیلم تغییر کرده و بسیار «مدرن» شده است، دیگر خبری از ساختارهای «کلاسیک» گذشته نیست.

به عنوان مثال نمی توان با درک ساختار کلاسیک آثار محمدحسین مهدویان را تحلیل کرد. بنابراین، اگر منتقد آثار جدید سینمای جهان را ندیده باشد، راه‌های جدید نقد جهان را کاوش نکرده باشد، در واقع نمی‌توانید نقد درستی بنویسید.

محتوا در نقدهای سینما نادیده گرفته می شود

* نقدهایی که در حال حاضر نوشته می شود را چگونه ارزیابی می کنید؟

بدی که در نقد کشورمان می بینیم این است که منتقدان ما صرفا ساختار را نقد می کنند و محتوا را نادیده می گیرند. دلیل اصلی این امر عدم آگاهی برخی از منتقدان سینمای ایران از مسائل سیاسی و اجتماعی است. نمی دانم چگونه از محتوای یک فیلم که به نوعی تئوری کارگردان در مورد موضوعی است و بسیار مهم است صرف نظر کنم و فقط در مورد شکل ساخت یک فیلم صحبت کنم و آن را نقد کامل بنامم.

مثلاً فیلم «قصیده گاو سفید» ساخته بچتاش سینده درباره «حکم» است. اما کمتر منتقدی دیدم که محتوای این فیلم را تحلیل می‌کند، همه منتقدان نگران نکات فنی و فرمت این فیلم بودند. این اشتباه بزرگی است چرا که کارگردان دو ساعت فیلم ساخت تا با محتوای فیلمش ایده ای را در ذهن مخاطب بیاورد که پس از آن ما به عنوان منتقد این مهم را رها کرده و به موضوعات دیگر می پردازیم.

14001025000286 Test PhotoL خبر زنده

به همین دلیل است که می گویم باید یک «مفسر» برای فیلم داشته باشیم. مفسر فیلم به تحلیل محتوای فیلم می پردازد و این حذف توسط کارشناس بررسی می شود. به نظر من سینمای ایران باید روی تربیت «مفسران سینمایی» تمرکز کند، چرا که شیوه قدیم آمدن به عنوان منتقد و کارگردانی فیلم با تازیانه کلام دیگر در دنیا منسوخ نشده و جایی ندارد.

امروز در کشور ما جوانانی داریم که فیلم هایی مثل منصور تولید می کنند و با افراد مهمی مثل شهید منصور ستاری سروکار دارند. آن زمان حتی یک منتقد نداشتیم که بیاید و فیلم منصور را در کنار شخصیت شهید ستاری قرار دهد و تحلیل درست و دقیقی بدهد.

عسگر فرهادی تاجر جهانی سینما است

* از نحوه فیلمبرداری عسگر فرهادی هم صحبت کردید، خلق آن را چگونه می بینید؟

به نظر من کارگردان هایی مثل عسگر فرهادی در حال کپی برداری از سینمای غرب هستند. مثلاً مقوله «دروغ نگو» امروزه در سینمای اروپا اهمیت زیادی دارد و مضمون بسیاری از فیلم های خارجی به این سمت رفته است. عسگر فرهادی می خواهد یک سینماگر جهانی شود، بنابراین فرمول های جهانی سینما را یاد می گیرد و از همان فرمول ها و قوانین برای تولید فیلم های جدیدش استفاده می کند.

دیدگاهتان را بنویسید