خودکشی های تلخ در کودکی/ چرا خودکشی ها در دنیای کودکان رو به افزایش است

7347 573 خبر زنده

انجمن 24، شادی مکی: سال گذشته خبرهای فراوان مربوط به خودکشی به ویژه خودکشی کودکان و نوجوانان تلخ و قابل توجه بود. خودکشی های انفرادی یا گروهی در بین دانش آموزان شهرهای مختلف ایران رخ داد و به تیتر یک رسانه تبدیل شد تا اینکه مشخص شد علت این اتفاق چیست؟ گاهی دلیل آن ناتوانی مالی خانواده ها در تامین نیازهایشان بود و گاهی دلیل آن مشخص نبود. این در حالی بود که آمار رسمی از میزان خودکشی در میان کودکان و نوجوانان وجود نداشت.

با این حال، تحقیقات انجمن حمایت از حقوق کودک نشان می دهد که بیش از 250 کودک در بلغارستان بین سال های 1990 تا 1999 خودکشی کرده اند. البته این آمار فقط مربوط به مواردی است که رسانه ای شده است. از سوی دیگر، بر اساس آمار ثبت احوال، خودکشی پنجمین عامل مرگ و میر نوجوانان و جوانان در کشور است.

طبق مطالعه انجمن حمایت از حقوق کودک، 8 درصد فقر، 26 درصد مشکلات تحصیلی، 28 درصد درگیری های خانوادگی، 5 درصد روابط عاطفی، 8 درصد تجاوز جنسی، 5 درصد فیلم و جلوه های ویدئویی و 20 درصد خودکشی های ناشی از ازدواج اجباری به دلیل خودکشی است. شهرهای تهران، اصفهان و همدان نیز بیشترین آمار خودکشی را دارند.

در این میان اما مشخص نیست چرا این روزها کودکان و نوجوانان ما در مواجهه با ناملایمات راه حل های خودکشی را انتخاب می کنند، آن هم در دنیایی که استفاده از روانشناسان و مشاوران بسیار گسترده و بسیار توصیه می شود. اگرچه در کشور ما پرداخت هزینه های روانشناختی و مشاوره آسان نیست، اما می توان این موضوع را یکی از موانع پیشگیری از خودکشی دانست.

در همین راستا با دکتر فاطمه منفرد پویا، روانشناس سلامت درباره کاهش سن خودکشی در ایران و شیوع آن در بین کودکان و نوجوانان گفت وگو کرده ایم.

افزایش مصرف مواد مخدر در بین کودکان و نوجوانان

پویا به جامعه 24 گفت: «خودکشی پدیده جدیدی نیست و افراد زیادی در طول تاریخ خودکشی کرده اند.» اما همه نمی خواهند خودکشی کنند. یکی از گروه هایی که به خودکشی فکر می کنند افراد دارای اختلال شخصیت هستند. در واقع افرادی که از نظر روانی سالم هستند، هر چقدر هم که زندگی شان سخت باشد، باز هم دست به خودکشی نمی زنند و در نهایت به حل مشکلات و برخورد با مشکلات می پردازند.

وی با بیان اینکه افراد مبتلا به اختلال شخصیت توانایی حل مشکلات را ندارند ادامه می دهد: برای افرادی که با مشکل مواجه هستند اولین راه حل خودکشی است. از سوی دیگر، افراد مبتلا به افسردگی شدید به دلیل کمبود سروتونین بیشتر احتمال دارد دست به خودکشی بزنند. موضوع خودکشی به قدری مهم است که با وجود اهمیت و تاکید بر موضوع رازداری بین مشاور و مراجع، اما زمانی که مراجعه کننده اعلام می کند می خواهد خودکشی یا قتل را انجام دهد، دیگر این راز ساخته نمی شود و باید با دیگران در میان بگذارد. اعلام می کند و اگر اتفاقی بیفتد مسئول است.

این روانشناس می گوید: در حال حاضر با افزایش خودکشی در جامعه و کاهش سن خودکشی مواجه هستیم که علل مختلفی دارد. مصرف مواد مخدر یکی از این دلایل است. متاسفانه سن مصرف دارو بسیار پایین است. برای مثال می توان گفت بسیاری از نوجوانان استفاده از گل را تجربه کرده اند و حتی می توانم بگویم بسیاری از کودکانی که هنوز به سن نوجوانی نرسیده اند و 9 یا 10 سال بیشتر ندارند نیز استفاده از گل را تجربه کرده اند.شیشه یا الکل مصرف این مواد برای مدتی مصرف کننده را التیام می بخشد و به او انرژی می دهد اما پس از این مدت احساس بدی در فرد ایجاد می کند و آثار روحی و جسمی ناخوشایندی بر جای می گذارد. این موارد را در بین مراجعینم در سنین مختلف کودک و نوجوان دیده ام.

وی گفت: استفاده از این مواد باعث افسردگی و عصبانیت می شود و فرد را در موقعیتی قرار می دهد که دست به خودکشی یا ترنسکشالیستی بزند. عامل دیگر فضای مجازی است. وقتی مردم در فضای مجازی اعلام می کنند که قصد خودکشی دارند، در واقع راه حلی برای مشکل ارائه می دهند و دیگران را مجبور می کنند که تسلیم روش های خودکشی، عوامل موفقیت یا شکست شوند یا از آن برای وادار کردن خانواده به گوش دادن استفاده کنند. یادت باشه. همه اینها می تواند باعث افزایش میزان خودکشی و کاهش سن خودکشی شود.

منفردپویا می گوید: نوجوان با راهبردهای حل مسئله آشنا نیست، بنابراین اولین مشکل افکار خودکشی یا اقدام به خودکشی است. بارها دیده ام که مراجعان جوانم در کلینیک می گویند که قصد خودکشی دارند، این زندگی برای ما چه معنایی دارد.

وی در پاسخ به این سوال که فقر اقتصادی چه تاثیری بر افزایش افکار خودکشی در بین جوانان دارد، گفت: من در این گروه سنی که دست به خودکشی می زنند، فقر را عاملی ندیده ام، اما مشکل اینجاست که فقر ریشه خشم است. چهره، که می تواند نوجوان را پرخاشگرتر کند. بنابراین فقر می تواند عاملی برای خودکشی باشد، اما عامل مستقیمی نیست.

این روانشناس سلامت درباره شرایطی که در کشور ما مرگ و خودکشی را برای کودکان آسان کرده است، می گوید: افسردگی در کودکان بسیار شایع است و یکی از دلایل آن ماهیت افراد است. البته این نکته نیز حائز اهمیت است که برخی افراد به دلیل ساختار مغزشان غمگین تر هستند، بنابراین مسئله طبیعت مهم است. یک کودک افسردگی را با درد قلب نشان می دهد و دیگری واکنش متفاوتی نشان می دهد. به همین دلیل نمی توانیم بگوییم چرا بچه ها به فکر خودکشی می افتند، چون غم بچه ها هم اندوهی است و به اندازه غم خودشان.

ما معنای زندگی را از دست داده ایم

در میان تمام افرادی که می توانند در یک موقعیت خاص به خودکشی فکر کنند، اکثر افراد مبتلا به اختلالات روانی دست به خودکشی می زنند. این امر در مورد کودکان و نوجوانان نیز صدق می کند. افزایش خودکشی و کاهش سن خودکشی نشان می دهد که اختلالات روانی در کشور افزایش یافته است. از یک طرف اکثر بچه ها تک فرزند هستند و در خانواده با هم صحبت نمی کنند و ممکن است اقدام به خودکشی کنند. در واقع، شیوه زندگی خانواده ها نیز تغییر کرده است. بنابراین، فقر، طلاق، مصرف مواد، اختلالات روانی، سبک فرزندپروری، تغییر آرمان ها و غیره. همه عواملی هستند که منجر به افزایش یا کاهش سن خودکشی، حتی در میان افرادی که آسیب پذیرتر هستند، شده است.


بیشتر بخوانید: به کودکان کار برچسب “باند” نزنید


منفردپویا گفت: «یکی از راه‌های پیشگیری از خودکشی این است که افراد بدون در نظر گرفتن سن، معنای زندگی خود را پیدا کنند. در جامعه ما معنا تقریباً از بین رفته است، یعنی مردم نمی دانند چرا زندگی می کنند.» جامعه ما از جامعه سنتی به جامعه مدرن و پست مدرن رفته است و برخی چیزها از زندگی مردم جامعه ما گرفته می شود اما در عوض چیزی داده نمی شود. بنابراین از بین رفتن معنای زندگی در جامعه ما یکی دیگر از عوامل افزایش خودکشی است.

وی افزود: نوجوانان زیادی را در کلینیک دیده ام که قصد خودکشی دارند مثلاً رگ های خود را بریده اند، یکی از دلایل این رفتار نمایشی است، مثلاً یک نوجوان داستان می گوید که من رگ دارم. یا من می خواهم خودکشی کنم و در نتیجه می خواهم توجه دیگران یا شخص خاصی را به خود جلب کنم. این موارد زیاد است.

این روانشناس سلامت درباره نقش این رسانه گفت: پل سانفرانسیسکو به محل خودکشی تبدیل شده و مدام در رسانه ها گزارش شده است، گویی به مردم یاد داده اند که جایی است که می توان خودکشی کرد. در افزایش خودکشی کودکان در واقع وقتی موضوع خودکشی کودکان و نوجوانان به طور گسترده در رسانه ها مطرح می شود، گویی این موضوع را آموزش می دهیم و به نوعی آموزش می دهیم. در واقع وقتی فردی دلیلی برای خودکشی دارد، خواندن چنین اخباری به او این دلیل را می دهد که شخص دیگری مثل من بوده و همین کار را کرده و الگوبرداری و الگوبرداری کرده است، یعنی گاهی اوقات شخصی قصد خودکشی در نمایشنامه را دارد. راه، اما در نهایت به حساب عمل او باعث مرگ او می شود.

وی گفت: یکی از راه‌های پیشگیری از خودکشی در بین کودکان زمانی است که والدین یا معلمان متوجه می‌شوند که فرزندشان بی‌انگیزه یا بی‌قرار است، به جای اینکه به او فشار بیاورند و راه‌حلی ارائه دهند، متوجه می‌شوند که ممکن است سروتونین در مغزش تحلیل رفته باشد. شما همچنین نیاز به درمان از یک روانشناس و یک روانپزشک دارید. بنابراین چنین ادعاهایی مبنی بر اینکه خودکشی در خانواده ما رایج نیست و هیچ فردی در خانواده ما خودکشی نمی کند و … اصلا صحت ندارد و باید یاد بگیریم که هر انسانی با انسان دیگری متفاوت است و می تواند نیاز به درمان های روانشناختی داشته باشد یا حتی فیزیوتراپی برای انجام کار خود را نکشید.

دیدگاهتان را بنویسید